Stom idee, M/V

Een hoop mensen zijn van mening dat geslacht een uitsluitend biologische kwestie is waarbij vanaf je geboorte vast staat of je jongen of meisje bent. De werkelijkheid weigert echter, zoals gewoonlijk, zich aan onze simpele menselijke hokjes te houden. Zelfs op puur lichamelijk niveau gaat het onderscheid m/v lang niet altijd op, interseksualiteit (een lichaam met zowel mannelijke als vrouwelijke eigenschappen) komt ook voor. Daarnaast hebben sommige mensen het gevoel te behoren tot het andere geslacht, dat ze in het verkeerde lichaam zitten. Of zelfs dat ze helemaal niet het gevoel hebben bij een geslacht te horen.

Als je als vrouw in een mannenlijf geboren wordt, word het je niet makkelijk gemaakt. Om de een of andere reden hebben we gender namelijk tot een publieke zaak gemaakt. Ons geslacht wordt bij geboorte geregistreerd, staat op ons paspoort en beïnvloed tal van keuzes die door overheden en instanties worden gemaakt. Wanneer jij tot het besef komt dat je tot de andere sekse behoort is dat niet jouw zaak, je mag niet gewoon besluiten dat je nu als vrouw gaat leven. Jij bent man, totdat een heel team aan psychologen en verdorie zelfs een rechter besluit dat je echt vrouw bent. Wat gaat hun dat eigenlijk aan?

Eerder was het zelfs zo dat je je als transseksueel onvruchtbaar (!) moest laten maken voor men officieel wilde erkennen dat je van het andere geslacht was. “Tja, misschien ook wel goed” wist een kennis me te vertellen. “Zo kun je bewijzen dat je het echt meent. Anders gaat zomaar iedereen van geslacht wisselen!”.

“Inderdaad”, vond een andere kennis. “Je moet het wel een beetje moeilijk maken, anders gaan mensen elke week weer een ander geslacht nemen en dan blijf je bezig. Lekker verwarrend voor kinderen ook, eerst mama, volgende week papa, week erna weer mama!”. Het is een angst die je veel tegenkomt wanneer het gaat over onderwerpen als gender en seksualiteit. Dat als je het niet heel duidelijk en liefst juridisch begrensd, het totaal uit de hand zal lopen. Dat als we mensen niet vanuit de overheid dwingen zich een beetje koest te houden, we straks allemaal genderdysfore transseksuele travestieten worden die elke week weer wat nieuws uithalen. Een rare gedachte.

Soms vraag ik me af hoe veel problemen we op zouden lossen als het hele idee van mannen en vrouwen eens een beetje de deur uit gegooid zou worden. Al dat gezeur over homo/bi/hetero weg, als jij je manvrouw voelt dan ben je dat gewoon, en geen gezeur met paspoorten en rechters en dergelijke onzin als jij van Joost naar Josien wilt gaan. Wisten jullie trouwens dat het in Nederland niet toegestaan is om als vrouw een mannennaam te nemen?

Lees meer over transseksualiteit op de blog van Danielle, die laatst trouwens een toffe post plaatste over transseksualiteit in de media!

8 thoughts on “Stom idee, M/V

  1. Archon

    Maar hoe gooi je iets “een beetje” de deur uit? En hoe ver wil je daarin gaan?

    De biologische werkelijkheid kent geen mannelijke en vrouwelijke hokjes, maar wel mannelijke en vrouwelijke patronen van zeer sterke correlaties: verreweg de meeste mensen die zonder penis geboren worden krijgen borsten als ze ouder worden en verreweg de meeste mensen die met een penis geboren worden krijgen ze niet. De beste verklaring voor die correlatie is volgens mij toch echt dat verschillende combinaties van chromosomen in verreweg de meeste gevallen tot twee soorten hormoonhuishoudingen leidt: de typisch mannelijke en de typisch vrouwelijke.

    De vraag is hoe je voorkomt dat mensen woorden die voor patronen bedoeld zijn als hokjes gaan gebruiken. En de vraag is hoeveel dingen je denkt dat mensen niet meer zouden moeten willen, of misschien zouden kunnen willen, in je ideale maatschappij waarin de hokjes niet meer bestaan.

    Betekent het dat je geen vrouwen met vrouwenfeesten meer zult willen organiseren? Sterk nog, betekent het dat je geen vrouwenfeesten meer kunt willen organiseren omdat je het begrip “vrouwen” niet meer hebt? En dat je wilt dat een sauna geen dagen mag inroosteren waarop alleen vrouwen worden toegelaten, net zoals er ook geen dagen worden ingeroosterd waarop alleen blanken worden toegelaten? En dat vrouwen, pardon, mensen met overwegend typisch vrouwelijke geslachtskenmerken, niet meer apart mogen – dat wil zeggen kunnen willen – douchen of naar het toilet gaan, enzovoorts, in de sporthal of het zwembad?

    Deze vragen klinken misschien rhetorisch maar ze zijn echt als vragen bedoeld. Ik ben er zelf niet uit.

    Reply
  2. Archon

    Oh, nog een laatste opmerking: zelfs als je in de expliciete maatschappelijke normen en waarden, de wetgeving, voor mijn part zelfs de taal als je het echt Orwelliaans wilt aanpakken, de begrippen “man” en “vrouw” niet meer voorkomen, wil dat nog niet automatisch zeggen dat er geen impliciete seksuele bias meer in onze maatschappij en onze psychologie werkzaam is. En we kunnen de impliciete stereotypen achter zulke bias ook gewoon aan elkaar en onze kinderen blijven doorgeven zonder dat we ze expliciet uitspreken in onze taal.

    Maar als we er geen woorden meer voor hebben in de taal kunnen we die stereotypen echter niet meer benoemen om ze tegen te gaan. Dus positieve discriminatie, of quota voor vrouwen aan de top, worden dan onmogelijk.

    Sterker nog, als we de woorden wel behouden, maar er geen wettelijke status aan mogen verbinden, dan kunnen we nog steeds geen positieve discriminatie of quota voor vrouwen aan de top toepassen. Ik kan mijzelf dan wel man of vrouw noemen, maar niemand anders heeft dan de autoriteit om mij daarin te weerspreken. Dus als ik weet dat bij gelijke geschiktheid een vrouw boven een man zal worden verkozen, dan besluit ik op de dag dat ik ga solliciteren simpelweg dat ik die dag een vrouw zal zijn. En wanneer het bedrijf dat niet van me aan wil nemen, dan stap ik naar de rechter omdat ze mijn seksuele autonomie niet respecteren.

    Dit is niet bedoeld als flauw voorbeeldje maar meer als poging om de zorg te articuleren dat we hier gewoon niet vanaf komen…

    Reply
  3. Danielle

    @Archon, dat zijn nou typisch de conservatieve behoudende en xenofobe gedachten waardoor we in het zelfde kringetje rond blijven draaien. De reden waarom die maffe sterilisatie-eis ooit is bedacht en nog steeds niet is afgeschaft (het betreffende wetsvoorstel is nog niet behandeld doorde Tweede Kamer). Want transgenders moeten zich maar vooral uit de genenpool verwijderen. Nu kan ik hier echt heel makkelijk een Godwin maken…. Dát alleen al was voor mij reden om sperma in te laten vriezen, gewoon uit het principe dat ik mijn mensenrechten niet helemaal wil laten uitwissen door de overheid.

    Die stereotypen waar je op doelt, Archon, dan denk ik dat je uitgaat van het Jagers/Verzamelaars-verleden van de mens als soort dat ooit is opgetekend door vroege antropologen die bij primitieve stammen op bezoek gingen. Als je een boek als ‘Het Idee M/V’ leest, waarvan ik vermoed dat Marijke het ook kent, dan zie je dat als die antropologen een paar kilometer bij een andere stam terecht waren gekomen er een heel ander beeld was ontstaan. Dan hadden ze een stam getroffen waar de vrouwen achter het voedsel aangingen en de mannen thuis voor de kinderen zorgden zodra ze zuigeling-af waren.

    Tenslotte, als men nu eens dat strakke binaire denken eens los zou durven laten, waar best wel wat voor nodig is, onze taal is er niet eens op voorbereid. Dan zou de bedreiging tussen mannen en vrouwen veel minder zin. Zoals ik ooit hoorde zeggen: “Plassen doe ik in een hokje, mijn handen wassen kan ik met iedereen naast me.” Je hebt inderdaad wel een punt wat betreft kleedkamers en sauna’s. dat vraagt een enorme cultuuromslag eentje waar minimaal een paar decennia overheen gaat. Maar wat let ons om niet kleine stapjes die richting in te zetten? Bijvoorbeeld met gender-neutrale toiletten, of zoals er al eens is gesignaleerd “Toilet for self-identified men.” Of het afschaffen van de geslachtsregistratie op het paspoort. Je zegt zelf al dat we de apartheid tussen blank en zwart ook hebben afgeschaft, dat was 70 jaar geleden op sommige plekken in de (westerse) wereld ook volstrekt ondenkbaar.

    Reply
  4. Marijke Post author

    @Archon, de overwegingen die je noemt vind ik heel zinnig. Je vragen over dingen als vrouwenfeesten stel ik mezelf ook, hoe ver wil je gaan met het opgeven van het onderscheid tussen mannen en vrouwen? Daarnaast kunnen we desnoods de termen wel verbieden, maar zoals je ook al aangeeft, daarmee verdwijnen de stereotypen niet. In zekere zin hebben we de termen ‘man’ en ‘vrouw’ nodig, precies om dat soort bullshit tegen te gaan. Dus ja, goede vragen en goede punten. Ik ben er ook niet uit.

    Reply
  5. Tobias

    Dat van geslacht veranderen ook via de rechter gaat is te begrijpen er moet juridisch gezien wat veranderen.

    En verder voelen ook de meeste mensen zich of mannelijk of vrouwelijk en dat is ook niet erg, alleen moet ook de mogelijkheid zijn om iets anders te zijn, en uit oeken hoe veel ander soorten en hoe dit geregeld kan worden is iets wat denk ik nog wel wat tijd kost.

    Reply
  6. Archon

    @Daniëlle
    Ik begrijp je reactie niet helemaal, maar ik vermoed dat je niet begrepen hebt wat ik in mijn tweede reactie bedoelde. Met “impliciete bias” wordt niet bedoeld dat mannen een ingebouwd ander gedrag hebben dan vrouwen, bijvoorbeeld als gevolg van een jagers/verzamelaars achtige rolverdeling in onze evolutionaire geschiedenis. Impliciete bias is het fenomeen dat mensen een impliciete – dat wil zeggen onbewuste en onbereflecteerde – neiging hebben om de prestaties van mannen anders te beoordelen dan de prestaties van vrouwen. Deze bias is in veel onderzoeken aangetoond. Dat we deze bias hebben betekent juist niet dat mannen ook feitelijk gemiddeld anders presteren. Dat de bias impliciet is betekent ook niet dat ze aangeboren is of iets met jagers en verzamelaars veronderstelt – een impliciete bias kan heel goed aangeleerd zijn.

    @Marijke
    Misschien helpt het om toch weer de vergelijking met huidskleur te maken. Woorden voor mensen met een bepaalde huidskleur worden ook vaak bewust uit de taal, of in ieder geval uit de talige praktijk, uitgebannen. Zo mag je in veel situaties in Amerika echt niet meer woorden als “negro”, “nigger”, “colored” of zelfs “black” in de mond nemen en is de correcte term die je, als het dan echt moet, wel mag gebruiken “African American.” Maar “African American” is uiteraard niet een begrip dat helpt bij het verklaren van racistische implicit bias. Je kunt niet zien dat iemand Amerikaan is of Afrikaanse (voor)ouders heeft. Wat je wel kunt zien is dat iemands huid een donkere kleur heeft. Positieve discriminatie om impliciet racisme tegen te gaan betekent in principe dus dat je bij vergelijkbare prestaties iemand met een donkere huidskleur aanneemt, niet dat je iemand aanneemt die een Amerikaans paspoort heeft en Afrikaanse (voor)ouders.

    Naar analogie zou positieve discriminatie om seksisme tegen te gaan dus moeten betekenen dat je bij vergelijkbare prestaties iemand met uiterlijk vrouwelijke kenmerken aanneemt, niet dat je iemand aanneemt die zichzelf ziet als vrouw of die een “V” in haar paspoort heeft staan.

    @Tobias
    Dat ben ik niet met je eens. Misschien moet je ook hier toch een soort onderscheid tussen gender en sekse maken. Een genderverandering lijkt me eigenlijk een volstrekt persoonlijke zaak waar de staat, of uberhaubt iemand anders dan jezelf, in principe niets over te zeggen heeft. Het kost namelijk niemand iets wanneer je van gender verandert. Met sekse is het natuurlijk anders, in de zin dat het wel iets kost wanneer je seksuele features van je lichaam wilt laten veranderen. Wat ik me zou kunnen voorstellen is dat je dat in principe ook zelf moet weten, maar dat je zorgverzekeraar het alleen voor je wil vergoeden wanneer er een doktor is die verklaart dat je wens om die veranderingen door te voeren een klinische relevantie heeft. Maar zelfs dan zie ik niet waarom de rechter zich daarmee zou moeten bemoeien.

    Reply
  7. Tobias

    @ Omdat ook vaan de naam van een persoon en natuurlijk de V en de M om wisselen ( en hopelijk later meer ) moet er daar naar gekeken worden, dit zou ook een ambtenaar kunnen zijn, maar nu moe iedereen zie zijn naam wil verander dat doen via de rechter, of dan van Jan naar Piet is, of Jan naar Jane.

    Reply
  8. Archon

    @Tobias en Marijke
    Ah, jullie bedoelen als je je voornaam wilt wijzigen in de burgerlijke stand. Maar je zou kunnen zeggen dat de rechtbank zich dan niet zou moeten buigen over de vraag of je wel een vrouwen dan wel mannennaam mag hebben, en dat de procedure er dan alleen nog hoeft te zijn om te voorkomen dat namen niet aan de lopende band gewijzigd kunnen worden en je geen namen als Adidas384XQ!!oneone kunt opgeven (hoewel een simpel scriptje dat laatste natuurlijk ook al zou kunnen voorkomen). Op zich vind ik het trouwens wel een fijn idee dat ik voor de administratie van de overheid een als zodanig herkenbare voor- en achternaam moet hebben en niet alleen maar een burgerservicenummer ben…

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published.