Vrouwen in de liefde

Eerst een hersenkrakertje.

Een vader zit samen met zijn zoon in de auto. Ze zijn een dagje uit geweest en rijden nu terug naar huis. Helaas komen ze in een ernstig ongeluk terecht, een vrachtwagen ramt de auto en vader is op slag dood. Het kind wordt met spoed naar het ziekenhuis gereden, waar bij de eerste hulp wordt bepaald dat het jongetje direct geopereerd moet worden aan zijn verwondingen. In de operatiekamer komt de chirurg naar binnen gesneld, maar roept dan uit: “ik kan niet opereren! Dat is mijn zoon!’.

De grote vraag: wie is de chirurg?

Eerst opschrijven, aan het eind van dit stuk leg ik uit hoe het zit.

Ik heb tegenwoordig rijlessen en het gaat goed. Eerder in mijn leven was een rijbewijs zowel qua tijd als geld geen prioriteit voor me, maar ik besloot onlangs dat het er maar een keer van moest komen. En autorijden is leuk! Vanochtend zat ik in de auto terwijl mijn instructeur aan anekdote aan het vertellen was, en ik mistte pardoes een afslag. Lachend gaf ik hem de schuld: hij was me aan het afleiden! “Maar jouw soort zou dat toch goed moeten kunnen”, zei hij grappend terug. “Vrouwen kunnen multitasken!”. Ik antwoordde “ha! Ik ben sceptisch” en heb de rant over seksisme maar voor me gehouden. Maak je geen vrienden mee, en daar heb ik mijn blog voor.

Echt seksisme is het vellen van een waardeoordeel op grond van iemands sekse, en daar zijn we bijna allemaal tegen. Maar het lastige is dat er, naast expliciet seksisme, ook subtielere vormen zijn. Op zich heb ik er geen persoonlijke last van dat vrouwen als zorgzamer worden gezien, natuurlijk. Maar het lastige is dat we ons gedragen naar wat er van ons verwacht wordt. Als je vaak genoeg te horen krijgt dat je niet te vertrouwen bent ga je je minder betrouwbaar gedragen, om maar een rot voorbeeld te noemen. Bij mannen en vrouwen zien we hetzelfde. Vertel vrouwen dat je ze een taak laat doen voor ruimtelijk inzicht en ze scoren lager dan mannen. Laat ze precies dezelfde taak doen (!) maar noem het een teken-taak en ze scoren net zo goed als mannen. Het is duidelijk dat het idee “vrouwen hebben slechter ruimtelijk inzicht” invloed heeft op wat vrouwen in de praktijk presteren. Je kunt je makkelijk voorstellen dat ook andere opvattingen op die manier in ons gedrag door sijpelen. Meisjes willen volgens de Bart Smit ‘net zoals mama worden’ terwijl de jongetjes stoere sporters of wetenschappers zijn. Asha ten Broeke houdt een tumblr bij over alledaags seksisme. Sinds ik me er van bewust ben valt het me overal op. Toen ik bij de Hema een taart wilde kopen zag ik voor me de kaarsjes voor op verjaardagstaarten liggen: meisjes prinsessen en vlinders, jongens een fiets en een voetbal.

Op het gebied van relaties krijgen we ook voortdurend stereotype opvattingen te horen. De Mars en Venus boeken zijn bekend, maar het komt ook in subtielere vorm voor. In verhalen, films, van vrienden, in boeken, in grapjes, overal krijg je het mee. Vrouwen zijn emotioneler, mannen doen niet zo moeilijk. Vrouwen zijn jaloers, mannen veel minder. Vrouwen willen praten, mannen niet zo. Als ik met vrouwelijke vrienden klets komt er wel eens een “ach ja, mannen heh” tussendoor als we het hebben over relatie-perikelen. Het is subtiel, maar elke dag zie je het wel ergens.

Ik vraag me af wat het effect is. Sowieso ben ik sceptisch over het waarheidsgehalte van al die ‘algemene waarheden’, ik heb de indruk dat het allemaal nog wel mee valt. Maar daarnaast vraag ik me af hoe veel van de verschillen veroorzaakt worden door de stereotypen. Als je steeds te horen krijgt dat je emotioneel en irrationeel bent, ga je je er ook naar gedragen?

Oh en de chirurg was de moeder van het jongetje. Wat hadden jullie zelf bedacht?

16 thoughts on “Vrouwen in de liefde

  1. Jeroen

    Het rijles voorbeeld komt mij ook bekend voor, maar het verschil tussen mannen en vrouwen is bij multitasken niet zo goed te zien. Eerder zie ik verschil in gevaarherkenning (zijn vrouwen beter in) en bijzondere verrichtingen (schijnen mannen beter in te zijn.) Maar ik moet eerlijk zeggen dat ik het niet bijhoud en dus geen idee heb van de verhoudingen en of daar inderdaad een belangrijke verschil in te zien is of dat de lesboekjes zich ook baseren op de gewoonte om dat verschil te zien.

    Er schijnen statistisch gezien wel verschillen te zijn tussen mannen en vrouwen, zo zeggen de lesboekjes, maar misschien ontstaat dat verschil inderdaad (mede) door de verwachting vooraf. Er is zelfs een standaard dat vrouwen gemiddeld genomen een procent of 10 meer lessen nodig hebben dan mannen van dezelfde leeftijd.

    Normaal probeer ik overigens al te voorkomen dat mensen vooraf het idee krijgen dat een bijzondere verrichting moeilijk is, of dat het examen moeilijk is (om maar eens iets te noemen) maar misschien werkt het zelfs andersom en kun je mensen door vooraf het beeld te scheppen dat het simpel is het effect creeëren dat het inderdaad eenvoudig is en dat meiden er bijvoorbeeld beter in zijn dan jongens. Interessant!

    En toevallig had ik afgelopen weekend een gesprek met een jongetje van een jaar of 2,5/3. Hij had een prachtige speelgoedauto (een rode Ferrari) waarmee hij op de bar van de evenementenkantine aan het rijden was. Ik zei dat ik het maar een mooie auto vond. Dat was hij met me eens en hij wist te melden dat het een felwali was. Daarna zei ik dat ik ook de kleur erg mooi vond. Ja rood was mooi vond ie. Maar eigenlijk wilde hij een roze zo zei hij meteen. Zijn moeder verontschuldigde zich daar bijna voor, want haar man vond dat idee maar niets, een roze auto, dat was niet macho. Maar het jochie maakte het niets uit geloof ik. Hoezo kwestie van opvoeding.

    Mijn punt? Niets, maar het is een mooi verhaal :p

    Reply
    1. Marijke Post author

      “Er is zelfs een standaard dat vrouwen gemiddeld genomen een procent of 10 meer lessen nodig hebben dan mannen van dezelfde leeftijd.”
      Geloof ik meteen. Vrouwen presteren ook lager op bijvoorbeeld wiskundetoetsen als ze eerst op moeten schrijven dat ze vrouw zijn, super simpel maar verwachten dat je slechter zult presteren zorgt ervoor dat je slechter presteert. Daarnaast kan ik me voorstellen dat veel rij-instructeurs vrouwen ook wat meer laten lessen voor ze een examen aanvragen, omdat ze precies hetzelfde gedrag in vrouwen anders interpreteren dan bij mannen. Seksisme is maar een duur grapje op die manier!

      Reply
      1. Jeroen

        “Vrouwen presteren ook lager op bijvoorbeeld wiskundetoetsen als ze eerst op moeten schrijven dat ze vrouw zijn, super simpel maar verwachten dat je slechter zult presteren zorgt ervoor dat je slechter presteert.”

        Zou dat zo werken? Ik denk dat het meerendeel van de leerlingen niet vooraf weet dat die statistieken er zijn, dus dan zouden ze er ook niet door beïnvloed worden? Hooguit dat de instructeur zijn of haar lesmethode onbewust aanpast op het gedrag van de leerling, maar volgens mij geef ik aan iedereen in beginsel ongeveer gelijk les.

        Reply
  2. Dick

    Wat hadden jullie zelf bedacht? Nou, de chirurg moest wel de moeder zijn. De vader was toch op slag dood bij het ongeluk. En dat ze (de moeder) er moeilijk over deed om haar zoon te opreren, komt natuurlijk omdat ze een vrouw is…..

    Reply
    1. Marijke Post author

      “En dat ze (de moeder) er moeilijk over deed om haar zoon te opreren, komt natuurlijk omdat ze een vrouw is…..”

      Made me lol.

      Reply
  3. Dick

    Beetje flauw misschien, mijn vorige reply, maar ik word altijd wat recalcitrant als met zoveel nadruk gewezen wordt op het vermeende onrecht dat vrouwen ten deel valt in vergelijking met mannen.
    Natuurlijk, ik ben niet blind, discriminatie van vrouwen komt voor. Discriminatie van allochtonen ook. Van homoseksuelen ook. Discriminatie naar huidskleur bestaat, evenals discriminatie naar leeftijd. En zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan.
    In de verschillende culturen liggen de verhoudingen tussen mannen en vrouwen vaak totaal anders dan bij ons. Beter? Slechter? Wie zal het zeggen. Maar wij hebben te maken met onze cultuur, zal me voor de voeten gegooid worden. Is waar. Maar wat ik zie, is dat er veel verschillen bestaan tussen mannen onderling, tussen vrouwen onderling en tussen veel (maar niet alle!) mannen en vrouwen.
    Ik heb steeds een vrouw als partner gekozen, omdat dat voor mij de beste keuze is. Of de prettigste. Terwijl er in mijn leven toch ook mannen geweest zijn die mij als partner hadden willen hebben. Discrimineer ik daarmee mannen? Ik ben nogal hetero, zie je.
    In sommige functies worden uitsluitend of voornamelijk vrouwen aangenomen. Omdat men vindt, dat dat voor de organisatie positief werkt. Terecht of niet. Daarbij wordt ook nogal eens ‘rekening gehouden’ met het uiterlijk. Kan ik me iets bij voorstellen. Is ook discriminatie.
    Als ik iemand zou moeten kiezen voor een positie zouden een aantal factoren een rol spelen. De verwachte capaciteiten zouden met stip op de eerste plaats staan. Man of vrouw, maakt mij niet uit.
    Daarnaast spelen nog veel meer aspecten een rol, waarvan man/vrouw er een is. Ook jong/oud. En nog zo wat.
    Wat ik met dit verhaal wil zeggen is dat er nou eenmaal verschillen zijn tussen vrouwen en mannen. Lang niet tussen àlle vrouwen en mannen. Vrouw-zijn heeft ook zijn voordelen (boven man-zijn). Mij lijkt het het beste van die voordelen gebruik te maken.
    Jij bent slim en geëngageerd. Als je zou willen, zou je veel mannen op allerlei posities opzij schuiven. Maar niet elke vrouw heeft zulke capaciteiten. Ook niet elke man trouwens…. Dan moet je voor wat anders kiezen, waarvoor je wèl hele goede papieren hebt.

    Reply
  4. Bettine

    Lang geleden toen ik begon met mijn rijbewijs lessen, kreeg ik de opmerking dat ik al goed kon schakelen en inparkeren.
    De instructeur vervolgde; zeker met je vader geoefend.
    Heb hem toen met veel plezier kunnen antwoorden met met; Nee mijn moeder heeft dat mij geleerd.

    Reply
  5. Marcel

    Tja, mannen zijn logisch, vrouwen emotioneel.

    “Als je steeds te horen krijgt dat je emotioneel en irrationeel bent, ga je je er ook naar gedragen?”
    Vanuit puur wetenschappelijk oogpunt zeg ik; de meest eenvoudige verklaring is doorgaans de beste. (Occams razor)

    -> Als je dit steeds weer te horen krijgt, is de meest eenvoudige verklaring niet dat je je ergens naar gaat gedragen, maar simpelweg dat je inderdaad emotioneel en irrationeel bent.

    Dit gezegd hebbende; Voel je al emotie in je opkomen ? -En; ben je een vrouw?

    ‘een hypothese hoort getest te worden..’

    Reply
  6. Anonymous

    Ja herkenbaar. De conformatiedruk is groot. Als ik suiker neem en thee dan krijg ik een opmerking als man, iets in de trant over zwakheid. Als ik over welke behoefte dan ook heb, bijvoorbeeld dat ik de verwarming wat hoger heb, dan heb ik al zo vaak de verwijzing gehoord naar de inhoud van de nietmachine. Als ik iets tactsvols of praat over iets moois dat kwetsbaar, hoe vaak heb ik dan niet al gehoord over het niet hebben van zaadballen”je hebt geen ballen”, of soms nog erger en dan wordt er verwezen naar homofilie(wat ik niet snap want dat is helemaal prima). Als ik bij kinderen ben en veel voor ze over heb en echt connectie maak, hoe vaak heb ik dan niet een rare blik van een man gehad. Als ik gelukkig ben en veel glimlach oei dan kan ik zeker een opmerking verwachten. Huilen kon ik niet omdat de angst over mijn lijf ging voor de sociale afwijzing. Als ik iets te enthousiast ben naar een vrouw krijg ik iets terug alsof ik een predator ben die haar iets wil aandoen. Bij daten verwacht zij dat ik al het werk doe, terwijl ik weet dat zij net zo goed seks wil en soms nog veel meer dan ik. Dan kan zij lekker chillen en bevredigd worden in de emoties terwijl ik me opoffer haar daar alles in te bieden. Ik moet het doen met dat ik sterk ben dat is de deal. Dit noemt men dan romantiek. Daarnaast kan ik altijd op minder steun rekenen, want ik zou sterk zijn als man en magisch alles kunnen. In mijn jeugd was de conformatiedruk nog veel groter.

    Ik voel me telkens gereduceerd tot een emotieloze, gespierde, predator lompheid wat ik niet ben en nooit zal willen zijn. Ik vecht voor het behoud van mijn intellect, tact, mooi lichaam en emoties! Ik ben een mens en geen instrumenteel gebruiksvoorwerp.

    Je emoties laten afsterven is niet sterkte maar lijkt meer op trauma. Op een gegeven moment voel je inderdaad een stuk minder. Vrouwen als jullie geloven in dit sterkte beeld van de man, wees dan niet verbaasd over lompe mannen en over verkrachtende mannen, laat staan wat de mannen zelf meemaken. Gelukkig heb ik nooit echt geloofd in dit beeld. Echter denk ik dat de prijs veels te hoog is om zo zwart-wit m-v te denken…

    Reply
    1. Dick

      Nou, nou, ik weet niet in wat voor omgeving jij verkeert, Anonymous, maar het beeld dat jij beschrijft herken ik absoluut niet. Ik heb vele jaren een dochter in m’n uppie opgevoed. Hooguit het verwijt gekregen, dat zij daardoor een moederfiguur miste. Steevast geantwoord, dat een kind vooral een warm nest nodig heeft. Of dat nu met een vader is, een moeder, een vader èn een moeder of met een of meer anderen.
      Als man zacht en verzorgend zijn zal in bepaalde kringen heus wel als soft, watje of geen ballen getypeerd worden. In andere kringen wordt het juist positief gewaardeerd. Ik verkeer niet in die eerste categorie. Heb ook geen boodschap aan hun meningen. Jij laat je er blijkbaar door raken. Zou ik niet meer laten gebeuren als ik jou was!
      Staat je sociale antenne wel goed gericht, Anonymous? Iets te enthousiast naar een vrouw, wat houdt dat in? Er zijn inderdaad vrouwen, die snel hun conclusies trekken bij een ‘verkeerde’ benadering. Er zijn er ook, die zo’n benadering juist (meer dan) prettig/opwindend vinden. Met behulp van jouw antenne zul jij moeten bepalen wie voor jouw aanpak wel en wie er niet voor in aanmerking komt. Best moeilijk soms. Maar kleun je een keer mis, dan is er nog geen man overboord. Gewoon verkeerde inschatting gemaakt. Komt wel meer voor. Ik leer ervan!
      Blijf jezelf en zoek de mensen uit, die bij deze Anonymous passen. Die zijn er!

      Reply
      1. Anonymous

        Hmm aardig van je Dick, maar dat is niet helemaal het punt dat ik wil maken. Ging me meer om bepaalde vrij vergaande ‘krachten’ in de maatschappij. Dit is moeilijk te ontkennen, ik heb maar een paar voorbeelden gepakt die ik nu zo snel in mijn hoofd heb, ik zou zo nog lang door kunnen gaan met voorbeelden. Ik red me wel, dat is geen probleem.

        Reply
  7. Anonymous

    Hmm ik vraag me af, stel dat een mens wordt ingedeeld in de categorie man, een sterk identiteitsgevend label. Dan vanaf zijn jeugd altijd werd benadrukt sterk en competitief te zijn. Dit door allerlei subtiele of minder subtiele hints. Dit sterk zijn zou een belangrijk iets zijn dat je bent. Bij de vrouw om sociaal en empatisch te zijn. Hoe zouden deze misschien wel erg gelijkende groepen mensen veranderen in hun leven….?

    Reply
  8. Lastpak

    Ik ben iets over de vijftig en las het hersenkrakertje toen ik een jaar of twaalf was. Inderdaad: ik had het antwoord niet zo gauw paraat.
    Maar ja, nu leven we toch echt in een tijd dat veruit de meeste medicijnenstudenten (iets van tachtig procent) vrouwen zijn. En heel veel artsen en chirurgen ook. Er is echt wel iets veranderd, en inderdaad: ten goede.
    Toen ik mijn kraantje heb laten afsluiten, enkele jaren geleden, waren er vier vrouwelijke artsen en hulpers in het zaaltje. Het was prettig en gezellig, niemand voelde zich opgelaten en niemand keek verbaasd. Natuurlijk niet, zou je ook niet verwachten.
    We moeten dus niet de fout maken dat we de werkelijkheid van 2013 gaan beschrijven met voorbeelden uit 1970 of daaromtrent.
    Het raadseltje in jouw raadseltje is vooral taalkundig van aard, vermoed ik. Bij beroepen als schoenmaker of leraar verwacht je een vrouwelijke vorm: schoenmaakster, lerares. Bij beroepen als burgemeester, minister of chirurg verwacht je die niet. Vandaar dat je even op het verkeerde been wordt gezet. Er zijn ook mannelijke secretaresses. Probeer dat raadseltje eens uit (;-)).

    Reply
    1. Marijke Post author

      Klopt, bij beroepen als verpleger of secretaris denken we eerder aan een vrouw, en bij arts of advocaat denk je eerder aan een man. Best typisch.

      Reply
  9. Lastpak

    Sorry, Marijke, dat is mijn punt niet.
    Het gaat me niet om associaties (psychologie) maar om woorden (taalkunde), vandaar dat ik het ook zo gepresenteerd heb. Een chirurch (zonder -es, -in, -e, -ster etc) kan een vrouw zijn, ook al is het woord qua vorm ‘mannelijk’. Een secretaresse (is een ander beroep/functie dan secretaris!) kan, uitzonderlijk, een man zijn, ondanks de uitgang -esse. Een timmerman kan daarentegen echt alleen een man zijn en een vroedvrouw alleen een vrouw. Dat zit in de vorm van het woord besloten.
    Natuurlijk bestaat er ook een psychologische-assocatieve kant van de zaak, en dat zal ik zeker niet ontkennen. Mijn punt is juist dat er achter het raadseltje juist ook een ándere laag zit, vermoedelijk.

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published.