Verkrachters bestaan wél

Over het algemeen vind ik dat ik goed weet waar ik het over heb wanneer ik een mening uit. Maar ik sta open voor nieuwe argumenten, en zo nu en dan verander ik absoluut van mening. Dat is momenteel gaande, en jullie zijn er getuige van!

Een lange tijd heb ik het ‘miscommunicatiemodel’ van verkrachting verdedigd. Verkrachting komt het meest voor onder mensen die elkaar al kennen, in je eigen woning of bij vrienden. Het miscommunicatiemodel verdedigt dat veel van deze verkrachtingen wel een slachtoffer kennen, er was immers onvrijwillige seks, maar dat je je af kunt vragen of er wel echt een dader was. De man in kwestie is opgevoed met “meisjes zeggen nee maar bedoelen ja” en “als ze a zegt moet ze ook b zeggen”, heeft te veel alcohol op, zij is opgevoed met het idee dat je niet brutaal of onbeschoft mag zijn en voor je het weet pusht hij door, zij zegt een keer half-overtuigd “nee?”, hij denkt “ze bedoelt ja!”, zij zwijgt verder en ze hebben seks. Hij denkt de dag erna “we hadden seks! dat was awesome!” en zij denkt “ik ben verkracht.. was het mijn schuld?”. Miscommunicatie-verkrachting.

Vanuit dit miscommunicatiemodel bestaat er ook een idee over hoe je verkrachting tegen kunt gaan. Leer vrouwen om daadwerkelijk “nee” te zeggen en leer mannen om zo’n “nee” te respecteren. De verwachting is dat door miscommunicatie te verminderen, er ook minder verkrachtingen plaats zullen vinden.

Onderzoek suggereert echter dat deze opvatting onjuist is. In een onderzoek vroeg men mannen of zij ooit iemand tot seks probeerden te dwingen of dwongen met geweld of dreiging van geweld, of dat ze ooit seks probeerden te hebben of hadden met iemand die te dronken was om tegen te werken, en zo’n 6% van de mannen gaf aan dit te hebben gedaan. Dat betekent dat 6% van de mannen toegeeft een verkrachter te zijn. Een deel van deze groep hield het bij één verkrachting, de meerderheid maakte meerdere slachtoffers. De mediaan was 3, het gemiddelde 5.8, dus er zaten een paar super-rapists tussen. De verkrachters die geweld of dreiging gebruikten waren vaker een super-verkrachter dan de mannen die seks hadden met een vrouw die niet meer helemaal bij bewustzijn was, en de super-verkrachters maken zich vaker schuldig aan andere vormen van geweld. In een ander onderzoek vinden ze dat van de verkrachtingen die de mannen zelf toegeven, 95% veroorzaakt werden door slechts 8.4% van de mannen. Deze superverkrachters starten aan het einde van hun tienerjaren en rapporteren zelf dat zij zich met name op kennissen (of zelfs uitsluitend kennissen) richten. Dit zijn die verkrachtingen die in huiskamers plaatsvinden! Geen enkele man gaf aan de stereotype verkrachter te zijn (de ‘echte’ verkrachter) die vreemden van de fiets trekt om ze in de bosjes wat aan te doen.

Deze bevindingen suggereren dat de meeste verkrachtingen veroorzaakt worden door een kleine groep mannen, in plaats van het heersende idee dat het elke man kan overkomen door miscommunicatie en dat vrouwen beter nee moeten zeggen. Deze kleine groep mannen is bozer op vrouwen, wil vrouwen vaker controleren en domineren en hebben meer ‘hypermasculine’ opvattingen. Ze hebben ook meer antisociale trekken. Het zijn de mannen die lachend vertellen dat er ergens veel bezopen meiden zijn en dat ze dus kunnen scoren, het zijn de mannen die je een schuldgevoel aanpraten als je “nee” zegt, het zijn de mannen die je bewust proberen te isoleren en manipuleren.

We hoeven niet bang te zijn voor de verkrachter in de bosjes, want die bestaan (bijna) niet. Maar ik begin te denken dat het miscommunicatiemodel van verkrachting een verkapte vorm van victim-blaming is, had ze maar beter nee moeten zeggen, een een verkapte vorm van dader-vergoelijking, hij wist het gewoon niet, hij bedoelde niks slechts. Deze daders wisten dondersgoed dat hun slachtoffer niet wilde, en het kon ze geen fuck schelen.

12 thoughts on “Verkrachters bestaan wél

    1. Marijke Post author

      Dat lijkt me wel, maar deze onderzoeken suggeren dat miscommunicatie-verkrachting niet zo veel voorkomt als gezegd wordt, en dat de meeste verkrachtingen door bekenden wel degelijk verkrachtingen met dader waren.

      Reply
  1. Sander

    Interessante bevindingen!

    Maar ik begin te denken dat het miscommunicatiemodel van verkrachting een verkapte vorm van victim-blaming is, had ze maar beter nee moeten zeggen, een een verkapte vorm van dader-vergoelijking, hij wist het gewoon niet, hij bedoelde niks slechts.

    Waarom kan het niet gewoon empirisch voortschrijdend inzicht zijn? Als je zegt dat de oude opvatting een vorm van victimblaming was, dan suggereer je eigenlijk dat we ook zonder deze onderzoeksresultaten hadden moeten kunnen weten dat de oude opvatting niet klopte. Daarmee doe je het onderzoek misschien tekort.

    Reply
    1. Marijke Post author

      Wellicht. Aan de andere kant is er ook onderzoek/theorie die we achteraf als racistisch omschrijven, terwijl het in die tijd wel vanuit ‘oprechte’ wetenschappelijke nieuwsgierigheid is gedaan. Als wetenschapper opereer je niet los van je cultuur en omgeving, en ik denk dat rape-culture een rol kan spelen in de interpretatie van onderzoekresultaten en de opzet van onderzoek.

      Reply
  2. Sarah De Vries

    Dit onderzoek doet me ook denken aan het onderzoek onder mannelijke ‘college students’ in de VS, waar een verbijsterende 35% aangeeft “under certain circumstances, they would commit rape if they believed they could get away with it”. Als ze zeker zouden weten dat ze niet gepakt zouden worden, dan zouden ze het zichzelf wel zien doen. Gezien de moeite die het juridisch systeem vaak heeft om te vervolgen, komt die situatie verdomd veel voor.

    De-verkrachter-in-de-bosjes (of in ieder geval de vreemde die slachtoffers buiten de eigen kennissenkring maakt) is toch nog verantwoordelijk voor zo’n 18% tot 33% van verkrachtingen, volgens sommige gegevens. Een vijfde tot een derde is een aanzienlijk aandeel, helaas te hoog om die bedreiging voorgoed naar het land der fabelen te verwijzen.

    Reply
  3. Kinquie

    Ik begrijp niets van de impliciete rechtvaardiging die het miscommunicatiemodel bevat. ‘Zij had duidelijker nee moeten (leren) zeggen en hij kan er niks aan doen dat dacht dat ze ja bedoelde, dat heeft-ie nou eenmaal niet meegekregen in zijn opvoeding.’ Wat een onzin en wat een foute boodschap aan vrouwen en aan mannen. Laten we eens wat zaken op een rij zetten. Het gaat hier over verkrachting. Volgens mij zijn de deskundigen het er inmiddels over eens dat verkrachting méér met geweld te maken heeft dan met seks. Als dat zo is, waarom blijven we verkrachting dan verkrachting noemen en zorgen we er zo dat dit begrip deel blijft uitmaken van het seksuele domein. Waarom betitelen we verkrachting niet gewoon als wat het is: geweld. En nee, het is ook niet slim om het seksueel geweld te noemen, want dan kun je net zo goed vasthouden aan de term verkrachting. Maar door verkrachting te benoemen als wat het is – geweld – wordt meteen ook duidelijk hoe onzinnig en onpraktisch het miscommunicatiemodel is. Je hoeft niemand uit te leggen dat dat het onzin is om te beweren dat de vrouw in kwestie beter nee moet leren zeggen tegen uitnodigingen om haar een klap voor haar kop te geven en evenzo komt geen enkele man ermee weg als hij zegt: ‘ik dacht ze ja bedoelde toen ze nee zei op mijn vraag of ze een dreun wilde’. En niet meegekregen in zijn opvoeding… een verklaring is geen rechtvaardiging.
    Kortom, door verkrachting voortaan als geweld te benoemen, als geweld te behandelen en als geweld te bestraffen worden de zaken stukken duidelijker. Ik weet niet wie de miscommunicatietheorie heeft bedacht en evenmin met welke (impliciete) motieven dit is gebeurd, maar ik vind het een heel dubieus verhaal. Want: onlangs was er een documentaire op tv over een (zeer moedige) vrouw die in India het verhaal achter de (groeps)verkrachtingen onderzocht. Zij bracht een man in beeld die met droge ogen beweerde dat wanneer een man en een vrouw samen worden aangetroffen op een plaats die geen recht doet aan haar waardigheid (lees: buiten, op straat, in het openbaar vervoer), hij in elkaar getrapt kan en mag worden en die hoer van ‘m kun je gewoon verkrachten. Daar vraagt ze ten slotte om en verder moet ze gewoon haar bek houden. Als ze überhaupt nog in staat is om te praten dan wel nog in leven is.
    Zolang dit soort gevaarlijke gekken hun verwrongen denkbeelden zonder enige vorm van schaamte – en ongestraft – voor een draaiende camera kunnen uiten, vind ik het nogal cynisch om het over een miscommunicatiemodel te hebben. Er is geen enkele rechtvaardiging voor geweld tegen vrouwen: nergens, nooit. For the record, maar eigenlijk doet dat helemaal niet ter zake, ik ben zelf een man.

    Reply
    1. Marcel

      Niet mee eens. Er is wel degelijk een rechtvaardiging voor geweld; zelfverdediging. Als iemand (man/vrouw) mij zou slaan/schoppen/dreigt met een wapen en ik die persoon niet op ander wijze kan overtuigen daar mee op te houden, dan sla ik terug. Man of vrouw.

      Reply
  4. Marcel

    Zou het als slachtoffer nou veel uit maken of je verkracht werd door miscommunicatie verkrachter of door de-man-in-de-bosjes? In beide gevallen ben je goed (verkeerd) genaaid..

    Reply
    1. Maybe

      Lijkt me niet. Ik denk dat beide gevallen erg kunnen zijn. Bij het bosjesgeval misschien meer angst, maar bij het miscommunicatiegeval meer verwarring, schaamte of schuldgevoel, denk ik. Ik weet niet wat erger is. Allebei kunnen heel veel emotie geven.

      Reply
  5. Maybe

    Moeilijk onderwerp zeg. Ik kan me voorstellen dat het voor een dader die geen dader wilde zijn erg vervelend is om ineens voor verkrachter uit te worden gemaakt, als diegene echt dacht dat de ander ook wilde. Aan de andere kant kost het me moeite voor te stellen dat het echt zo onduidelijk is dat iemand niet wil. Ik bedoel, lichaamstaal, het feit dat die ander geen initiatief whatsoever neemt en wellicht terughoudender is zouden ook tekenen moeten zijn dat iemand niet zo into you is. Ik denk toch aan een soort van onwil om iets te zien dan… Zo opgaan in het zelf dat wel willen, dat je helemaal niet let op wat die ander eigenlijk wil. Om zoiets gelijk te stellen aan verkrachting.. misschien moet dat per geval bekeken worden, maar het slechts miscommunicatie noemen vind ik ook wat te lief klinken. Is het miscommunicatie als je bewust lichaamstaal die wijst op ‘wilniet’ negeert? Als je het feit dat de ander jou niet terug aan raakt niet een heel klein beetje vreemd vind? Het lijkt mij dat je ergens moet voelen dat die ander niet zo enthousiast is…. Nu is gebrek aan enthousiasme inderdaad wat anders dan heel erg nee… maar voor een gezond contact lijkt t me vrij normaal dat zoiets op zijn minst een extra-checkvraag signaal zou moeten vormen. Lijkt mij dan niet alleen dat to-be slachtoffers van ‘miscommunicatie’ beter nee moeten zeggen, maar ook dat mensen gewoon niet hun wil door moeten duwen als ze merken dat een ander wel geen nee zegt, maar zeker ook geen ja heeft gezegd. Ik zou van seksuele partners een duidelijke ja willen, niet alleen geen nee… Ik vind alleen geen nee genoeg vinden best raar.

    Reply
  6. Maybe

    Aan de andere kant daar weer van. Er zijn misschien ook wel mensen die spijt hebben van een one night stand. Bang zijn voor wat men er van vind, schaamte, misschien vanwege drank of andere spullen dingen gedaan waar achteraf niet mee eens. En in zo een geval vind ik het erg dat iemand anders een dader wordt, omdat achteraf toch maar niet dus eigenlijk was het nee. Nee met terugwerkende kracht, kan nu eenmaal niet. Das dan gewoon leren van je ervaring en verder gaan met je leven. Een nee die er wel al echt was maar niet werd uitgesproken vind ik van een andere orde. Maar als het een echte nee was, zo nee dat het voelde als verkrachting, zou die nee volgens mij voelbaar moeten zijn. De vraag is dan of extreme ongevoeligheid of onopmerkzaamheid, danwel complete desinteresse in de anders manier van ervaren gelijk staat aan verkrachting, das misschien wat rigoureus. maar miscommunicatie weer erg mild. Een grote nee die ergens al is moet toch een soort van voelbaar zijn voor beide.

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published.