Mensenhandel in Nederland – Hoe het wel moet

Mensenhandel komt wel degelijk voor, en het is van groot belang dat we uitbuiting van mensen tegengaan en slachtoffers van dergelijke uitbuiting helpen. Op dit moment is het echter vrijwel onmogelijk om goed zicht te krijgen op mensenhandel, aangezien Nederland ervoor kiest voortdurend situaties te registreren en ‘mensenhandel’ te noemen wanneer er op geen enkele manier sprake is van dwang, druk of uitbuiting. Acties tegen mensenhandel beperken zich gewoonlijk tot sekswerkers hinderen, sekswerkers lastig vallen en sekswerkers negeren. Hierdoor wordt de situatie van sekswerkers kwetsbaarder, waardoor er juist sneller uitbuiting kan ontstaan. Daadwerkelijke slachtoffers van mensenhandel blijven grotendeels onzichtbaar. Maar wat moeten we dan wel doen?

Zicht op mensenhandel
Goed meten is weten wat te doen, dat is de quote waar het rapport van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel mee start. Om goed te kunnen handelen tegen mensenhandel zullen we eerst zicht moeten krijgen op mensenhandel, en hiervoor is zinnige registratie nodig. Organisaties en instanties moeten niet langer aangemoedigd worden om lukraak meldingen te maken. Het hebben van nieuwe spullen, veel vrienden of weinig vrienden is geen mensenhandel. Problemen die voortkomen uit acties van politie en wetgeving mogen ook geen mensenhandel genoemd worden. In rapportages moet zeer duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen slachtoffers en meldingen van vermoedens. Slachtofferschap mag niet opgedrongen worden – het is respectloos iemand tot slachtoffer te benoemen zonder instemming van die persoon.

Op dit moment zijn er enkele ‘perverse prikkels’ om de omvang van mensenhandel te overdrijven. Veel organisaties zijn afhankelijk van de mensenhandel-mythe voor hun financiering. De Nationaal Rapporteur en alle task-forces en actiegroepen daar omheen verlenen hun bestaansrecht aan die mythe, gebruiken de onzin-cijfers om het belang van hun bestaan te bewijzen. Hier moet heel bewust mee om worden gegaan wanneer we cijfers uit dergelijke bronnen beoordelen.

De vele meldingen vanuit artikel 273f, lid 1 aanhef en sub 3 Sr uit het Wetboek van Strafrecht liggen complex. Internationaal ligt er een sterke druk op Nederland om sekswerk tegen te gaan, en ik denk gewoon niet dat we het kunnen maken om prostituees uit het buitenland hier te laten werken, dat gaat voor té veel gedonder zorgen. Dat we prostitutie gereguleerd toestaan ligt denk ik al gevoelig genoeg. Maar wat wél van belang is, is dat we ophouden buitenlandse prostituees slachtoffer van mensenhandel te noemen. Ook dit zal internationaal voor gedonder zorgen, maar voor het aanpakken van daadwerkelijke mensenhandel is het noodzakelijk onderscheid te maken tussen illegale prostitutie en mensenhandel. Laten we buitenlandse sekswerkers simpelweg ‘buitenlandse prostituees’ noemen. De helpers van buitenlandse prostituees breken de wet, en zullen helaas vervolgd moeten worden. Ook hierbij is het van belang hen geen mensenhandelaren te noemen, want om mensenhandel aan te pakken zullen we onderscheid moeten maken tussen het helpen van illegale prostituees (geen uitbuiting) en mensenhandel (wel uitbuiting).

Sekswerk is werk
Alle wetten die specifiek gaan over sekswerk moeten verdwijnen, want zij werken misstanden in de hand. Prostitutievergunningen zorgen er voor dat sekswerkers afhankelijk zijn van de exploitant, die heeft namelijk de vergunning en zonder kan de sekswerker niet werken. Dit geeft de exploitant veel te veel macht. De opting-in regel zorgt er voor dat sekswerkers de nadelen van zowel loondienst als zelfstandige hebben, en geen van de voordelen. Maak een einde aan prostitutie-bestemmingen, die er voor zorgen dat sekswerkers bijna de illegaliteit in gedwongen worden. We hebben ook geen nagelstudio-bestemmingen, of psychologie-bestemmingen. Een bordeel moet aan dezelfde regels gehouden worden als andere horeca en dienstverlening. Er moet geen enkele wet of regel zijn die alleen geldt voor sekswerkers.

Dit geldt ook voor mensenhandel. We kunnen geen definitie van mensenhandel hanteren die alleen geldt voor sekswerkers. Hoe volstrekt bizar de lijsten die politie gebruikt om mensenhandel in te schatten eigenlijk zijn wordt duidelijk wanneer je ze op andere beroepen toe past. We willen een prof-voetballer die de reis, visa, verblijfplaats en dergelijke door zijn werkgever laat regelen toch ook geen slachtoffer van mensenhandel noemen? Of een man uit de VS die vlak na zijn huwelijk aan een Nederlandse vrouw als accountant gaat werken? Wat te denken van een popster die tattoos heeft en bodyguards?

Emancipatie van sekswerkers
Sekswerk behandelen als werk houdt ook in dat sekswerkers gerespecteerd worden. Wanneer er vragen zijn over de positie van Aldi-medewerkers valt men niet met 200 man politie de supermarkt binnen om alles kapot te slaan, op zo’n zelfde manier mogen sekswerkers ook niet systematisch slachtoffer gemaakt worden van politiegeweld. Het aantal controles dat sekswerkers krijgen van politie en belastingdienst moet proportioneel blijven, nu zijn deze controles te vaak een manier om informatie over identiteit en dergelijke te verzamelen. Instanties als GGD en politie moeten aan bepaalde normen gehouden worden. Als psycholoog krijg ik geen belerende lesjes over dat ik heus andere keuzes heb, men spreekt niet respectloos naar mij en valt niet mijn huis binnen omdat ik vast iets crimineel heb uitgespookt. Sekswerkers verdienen hetzelfde respect. Sekswerk hoort niet direct reden te zijn om Jeugdzorg in te schakelen of andere zorgverleners erbij te betrekken. Woningbouw moet niet toegestaan worden thuiswerkers eruit te gooien. Banken mogen niet langer de seks-branche discrimineren.

Door sekswerkers met respect te behandelen maak je de bereidheid groter om mee te werken sji_poster6_shannon_OUtegen mensenhandel. Zoals Zondares het zei: “Nu is het zo dat je als je naar de politie gaat om iets te melden, dat je dan ook een abonnement op het hulpverlenerscircus hebt genomen. Daar heeft niemand behoefte aan. Je moet op de politie kunnen vertrouwen dat ze jou niet als een halve crimineel behandelen, of als een zielig hoopje slachtoffer. Een beetje respect graag.” Acties als ‘Meld Mensenhandel Anoniem’ met haar stereotype representatie van sekswerkers vergroten misverstanden onder niet-sekswerkers en laten zien dat er niet met sekswerkers zelf gesproken wordt. Sekswerkers moeten juist bondgenoten zijn in de bestrijding van mensenhandel.

Oorzaken van mensenhandel
Om mensenhandel tegen te gaan zullen we de oorzaken van mensenhandel aan moeten pakken, niet alleen slachtoffers bevrijden en hulpverlening bieden. De oorzaken van mensenhandel liggen echter wat complex en behoorlijk gevoelig. Armoede is bijvoorbeeld een van de grootste drijfveren van mensenhandel, zowel bij de daders als de slachtoffers. Diezelfde armoede plaatst slachtoffers in een kwetsbare positie. Maar armoede bestrijden is ingewikkeld en scoor je geen punten mee bij je kiezers. Restrictieve migratiewetten zijn tegenwoordig populair (“terug naar je eigen land!”) maar werken mensenhandel in de hand. Migranten kunnen in andere landen vaak moeilijk werk vinden, waardoor ze sneller sekswerk willen doen, wat vervolgens niet mag, waardoor ze hulp nodig hebben en kwetsbaarder zijn voor uitbuiting. Dit zie je in Nederland ook gebeuren. Armoede drijft mensen hun land van herkomst uit, maar legale alternatieven zijn er weinig. De criminalisatie en overdreven regulatie van sekswerk, gecombineerd met het stigma op sekswerk waardoor sekswerkers liever anoniem blijven, drijven sekswerkers de illegaliteit in. Deze branche is per definitie in handen van criminelen en maakt sekswerkers kwetsbaar. Pas wanneer sekswerkers vrij kunnen werken zal de illegale branche kleiner worden en daadwerkelijke slachtoffers zichtbaar.

Mensenhandel is een probleem ongeacht de branche waar het slachtoffer in te werk gesteld wordt. Het legaliseren van sekswerk en het tegengaan van anti-sekswerk opvattingen zijn belangrijke stappen in het bestrijden van mensenhandel. Het aanpakken van structurele oorzaken van mensenhandel is noodzakelijk om echt iets te kunnen doen. Het zijn geen populaire oplossingen, maar ik denk dat dit echt beter werkt dan wild registreren, sekswerkers tegenwerken en structurele oorzaken negeren.

8 thoughts on “Mensenhandel in Nederland – Hoe het wel moet

  1. Roos Schippers

    Alweer blij met je stuk, en je beschouwing van de definitie van mensenhandel en prostitutie. En van de diffusie die het noch nauwkeurig definiëren van mensenhandel, noch van prostitutie veroorzaakt. En een noodzakelijke gedegen aanpak van mensenhandel moeilijker maakt.

    Hoe erg het is dat mensenhandel in andere sectoren dan prostitutie wordt geduid met “overige” mensenhandel. Alsof die van een mindere categorie is. Alsof het tot horige maken niet de verschrikkelijke misdaad uitmaakt, en in het niet valt bij wat graag seksuele exploitatie wordt genoemd. En niet aanzet een hele sector te willen elimineren. Of alle werkers in de sector wantrouwend te benaderen, en vragen te stellen als “heeft u een partner?”, “werkt u als u ongesteld bent?”, “maakt u langere dagen dan 12 uur?” en meer vragen die met ‘ja” beantwoord een indicatie heten te geven van werken onder dwang.

    ik had een opmerking over de vergunningen in de sector die sekswerkers belemmeren in zelfstandigheid. Het zijn niet zozeer de vergunningen die dwars zitten, het zijn de quota of de maxima die in gemeentes worden toegepast. Het beperkt aantal (dure) vergunningen dat rond 2000 vergeven is aan bestaande exploitanten, gebonden aan locatie, gekoppeld aan bestemmingsplan. Daar kan er geen meer bij, zeker niet op een andere locatie. Consequentie is geweest en is nog steeds dat sekswerkers met een gezonde ondernemingslust en de wens in eigen beheer te werken zijn geweerd en eventueel afgestraft wanneer ze het toch deden. Consequentie was ook dat sekswerkers alleen in de openbare prostitutie (raam, straat) relatief zelfstandig hun werk konden/kunnen doen. Binnen de besloten prostitutie is lange tijd van hogerhand alleen werken volgens de opting-in getolereerd geweest. En dat is in fictief dienstverband, dus niet zelfstandig. Op het moment is een experiment met zelfstandig werken binnen de besloten prostitutie binnen bestaande bedrijven aan de gang. Maar iedere arbeidsorganisatie kunnen kiezen, die die je het beste ligt, zoals in andere sectoren; free-lance, zelfstandig, in loondienst, zit er voor de sekswerker nog niet in…..
    Dan verder is het aantal vergunningen cq legale werkplekken afgenomen (zonder een verruimen van de quota) En iedereen weet wat schaarste brengt. Legale werkplekken zijn dus duur. En hoe lonkt uiteindelijk de illegaliteit, in deze betekenis; het buiten het vergunde, gereguleerde circuit werken?

    Roos Schippers, sekswerker (een legale…..)

    Reply
    1. Marijke Post author

      Inderdaad, helemaal eens met alles wat je zegt. Ook met je opmerking over vergunningen. Thanks voor je bijdrage!

      Reply
  2. xdwitt

    Een goed stuk, maar…

    Wat heb je tegen de buitenlandse (legale EU) prostituees? Je wil geen afzonderlijke regels voor de prostitutie (ben ik mee eens), maar blijkbaar wil je wel een regel die buitenlandse prostituees weert. In een ander stuk zei je iets over dat buitenlandse prostituees per definitie illegaal zijn, dat is natuurlijk niet waar. Kun je daar wat verduidelijking over geven?

    Reply
    1. Marijke Post author

      “Wat heb je tegen de buitenlandse (legale EU) prostituees?”
      Niets. Als het aan mij lag kon iedereen overal sekswerk doen.

      “Je wil geen afzonderlijke regels voor de prostitutie (ben ik mee eens), maar blijkbaar wil je wel een regel die buitenlandse prostituees weert.”
      Nee. Ik realiseer me dat die regels er zijn. Ik stel voor dat we ophouden verkeerde termen te gebruiken, want het is geen mensenhandel.

      “n een ander stuk zei je iets over dat buitenlandse prostituees per definitie illegaal zijn, dat is natuurlijk niet waar.”
      Daar heb je gelijk in. Alleen buitenlandse prostituees die hulp hebben gekregen worden slachtoffers genoemd.

      Reply
  3. Marcel

    Mooi constructief stuk Marijke, hier hou ik van. Complimenten.

    Wel ben ik benieuwd hoe je ‘thuiswerken’ rijmt met ‘net als alle andere horeca/dienstverlening’.
    Ik kan me wel iets voorstellen als mensen er problemen mee hebben als bijvoorbeeld op een gallerijflat iemand begint met sekswerk thuis. Een bar, of zeg een tandartspraktijk begin je doorgaans ook niet in een gewone woning.
    Ik denk wel dat er iets van regelgeving moet zijn, een onderneming moet wel passen binnen het bestemmingsplan (qua indeling woon/werkbestemming, -niet op beroep gebaseerd-). Ook is de huur van een bedrijfspand vaak op andere criteria gebaseerd dan een woonbestemming.

    Denk aan voldoende ruimte voor aanloop van potentiele klanten, eventuele herkenbaarheid/reclameuitingen, parkeergelegenheid, geluidsoverlast, wordt er ook alcohol geschonken/muziek gedraaid; de omgeving moet er wel geschikt voor zijn.

    Een en ander is denk ik sterk afhankelijk van de praktijkvoering en (omzet)doelstellingen van de onderneming. Eén klant per avond op afspraak in een besloten omgeving zonder zichtbare reclameuitingen door één persoon is denk ik heel wat anders dan met meerdere personen achter het raam afwerken per ? -tijdseenheid en weer anders dan het voeren van een zeg sex- of parenclub.

    Mee eens?

    Groet, Marcel

    Reply
    1. Marijke Post author

      Er zou gewoon geen onderscheid gemaakt moeten worden tussen een psychologenpraktijk aan huis of een sekswerker die thuis werkt. De regels zouden precies hetzelfde moeten zijn. Een bar en een bordeel zouden hetzelfde behandeld moeten worden.

      Reply
    2. Roos Schippers

      Hallo Marcel, je raakt hier iets wezenlijks, het over een kam scheren van alle vormen van prostitutie; dat is ook de reden waardoor er met grote angst tegen een ongelimiteerd vestigen van thuiswerkers wordt aangekeken. En er al bij voorbaat manieren te reguleren door gemeentes worden bedacht, om woongebieden te beschermen tegen het oprukkend kwaad.

      Prostitutie is pluriform. Er is een groot onderscheid tussen openbare prostitutie en besloten prostitutie, en hoe die vormen zich manifesteren. Over het geheel genomen kenmerkt besloten prostitutie zich door rust, stilte en discretie, ten voordele van zowel de sekswerker als de klant. Het enige fenomeen binnen besloten prostitutie dat wat luidruchtiger aanwezig is is de club. Dat komt door de Horeca die erbij betrokken is. Niet door de seksuele dienstverlening die binnenskamers wordt geboden.

      De thuiswerker is een dienstverlener die in principe alleen werkt. Is dus te vergelijken met een pedicure, een schoonheidsspecialiste, een sportmasseur, een psycholoog…..die thuis praktijk houdt. Wat kan de feitelijke overlast zijn voor een woonomgeving waarin dit soort activiteiten worden bedreven?

      Wij hebben te maken met een stigma. Een thuiswerker, als die al echt thuis werkt met het risico prostitutie het privé binnen te halen en de consequenties van dien (buren, familie, vrienden die mogelijk worden geconfronteerd met ongewenste, veroordeelde activiteit), zal in de praktijk alles vermijden onnodig aandacht naar zich toe te trekken. Rode lampen aan de deur is binnen die context een krankzinnige gedachte…… zoals ook gebruikte condooms in portieken, bierdrinkende hooligans die buren bestoken enz.

      Roos Schippers, sekswerker

      Reply
  4. Maybe

    Yo chick.. Deze is echt wel cool. Mooi hoe je dat zegt. Ik zou het niet nog meer met een blog eens kunnen zijn

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published.