Een kleine inleiding in het Nederlands recht

Door kersenbloesem.

Voor ik begin wil ik jullie allemaal bedanken voor de leuke commentaren, de interesse en de loves die ik ontving op mijn vorige schrijfsel. Met mijn schamele vriendenaantal had ik verwacht dat er een man of zeven waren die het zouden lezen en er misschien twee reacties zouden komen. Dus: bedankt! Maakt het voor mij erg motiverend om meer te schrijven.

In de reacties kwamen gelijk een hoop dingen aan bod die (deels) buiten het strafrecht vallen: Hoe zit het met het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens? Hoeveel komt er aan op de interpretatie van de rechter? Hoe kan er in de zaak de SM-rechter tot een veroordeling zijn gekomen terwijl beide partijen instemden met de activiteiten? Kan ik bewijstechnisch rond krijgen dat al mijn blauwe plekken geheel vrijwillig zijn en dus niet veroordeeld worden voor mishandeling? Als het misgaat op een bdsm-feestje door mij georganiseerd, ben ik dan (mede)aansprakelijk? Schadevergoedingen op basis van onrechtmatige daad, voogdijzaken, ontslagzaken, ze kwamen allemaal voorbij. Al met al: genoeg stof om over te schrijven.

Omdat ik iedereen graag zo duidelijk mogelijk wil uitleggen hoe het zit ontkom ik er niet aan jullie een klein college over het Nederlandse recht te geven. (“Boeeee supersaaaaai, ik kom hier om over bdsm te lezen! Ga weg met je Nederlands recht!” Het spijt me waarde lezers, ik zal er het een en ander over moeten vertellen, maar om jullie tevreden te houden zal ik zo veel mogelijk tot de fantasie sprekende bdsm-voorbeelden gebruiken, deal?)

Traditioneel wordt het Nederlandse recht verdeeld in het publiekrecht en het privaatrecht. Het publiekrecht omvat het recht dat ziet op de verhouding tussen burger en overheid. Zo is er sprake van publiekrecht wanneer je een vergunning aanvraagt tot het bouwen van een sm-kelder onder je huis. Je hebt daarvoor immers de toestemming nodig van de gemeente, onderdeel van de overheid. Ook het strafrecht valt onder het publiekrecht. De aanklager in het strafrecht is het Openbaar Ministerie, onderdeel van de overheid. Het OM heeft hier de vervolgingsmonopolie: zij zijn de enige die strafrechtelijk mogen vervolgen. Ook het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens valt traditioneel onder het publiekrecht. Tegenover het publiekrecht staat het privaatrecht. Zij regelt zaken tussen burgers onderling. Ruzie met je buurman omdat je sub tijdens het spelen alles bij elkaar schreeuwt? De gefrustreerde buurman die al een week niet geslapen heeft gooit een steen door je ruit en jij wilt die ruitschade vergoed hebben? Privaatrechtelijk geschil. Zoals het publiekrecht uiteenvalt in een aantal gebieden (zoals het strafrecht, het bestuursrecht etc.) valt ook het privaatrecht uiteen in een aantal gebieden. Om er een aantal aan te halen uit de voorbeelden die hierboven genoemd werden: het personen & familierecht (scheidingszaken, voogdijzaken), het arbeidsrecht (je werkgever is immers ook burger) en het schadevergoedingsrecht. De overheid staat in principe buiten deze zaken, je hebt immers een conflict met een medeburger, daar heeft de overheid weinig mee van doen.

Soms overlappen het privaatrecht en het publiekrecht: zo is het mogelijk om in een strafzaak een (privaatrechtelijke) schadevergoeding te eisen van je mishandelende Dom. Dit gebeurt echter met het oog op efficiency en kostenbesparing: privaatrechtelijk procederen is duur en tijdrovend. Als de privaatrechtelijke schadevergoeding dan gelijk in een strafzaak geregeld kan worden is dat voor iedereen handiger. Soms liggen het privaatrecht en het publiekrecht ook erg dicht bij elkaar. Een belangrijk leerstuk in het privaatrecht is het leerstuk van de onrechtmatige daad. Een daad die onrechtmatig (dat kan verboden bij wet zijn, maar is veel breder: ook onfatsoenlijke gedragingen kunnen hieronder vallen, of even niet opletten en tegen de dure audi van je vader aanfietsen) is en waar schade uit ontstaan is. In dat geval kun je naar de rechter stappen en een schadevergoeding eisen van degene die de schade heeft toegebracht. Strafrechtelijke zaken zijn per definitie onrechtmatig, ze zijn immers in strijd met de wet. Vaak is er dus een privaatrechtelijke schadevergoeding te regelen in een strafzaak. Het leerstuk van de privaatrechtelijke onrechtmatige daad gaat echter verder dan veel strafrechtelijke leerstukken, opzet is zeker geen vereiste.  Stel je bindt de ballen van je sub af, je let niet goed op, laat het te lang zitten terwijl zijn arme ballen te strak zijn ingesnoerd. De bondage gaat los en ze zien er wel erg blauw en vervelend uit. Hij voelt ze trouwens ook niet meer. Je besluit dat het handig is ‘m toch maar even mee te nemen naar de eerste hulp. Daar wordt besloten dat de ballen geamputeerd moeten worden. Nooit je bedoeling geweest, geen enkele vorm van opzet in het spel, (het Openbaar Ministerie besluit daarom ook je niet te vervolgen*) maar wel sprake van een onrechtmatige daad. Had je maar beter op moeten letten. Je sub is natuurlijk niet al te blij, kan nooit meer kindjes maken en voelt zich ook niet erg mannelijk meer. Het begint te knagen, jullie D/s loopt stuk en hij besluit je aan te klagen. Hij zit depressief thuis als gevolg van jullie tragische ongeluk en kan niet meer werken. Grote kans dat de burgerlijk rechter een schadevergoeding toewijst: niet alleen de amputatie moet uit jouw zak betaald worden, maar ook zijn voormalige salaris en de kosten van de psychiater die ie tegenwoordig vier keer per week ziet. Nogal balen, niet waar? Oh ja, hij verdiende 8000 euro per maand als advocaat.

Tot zover even de grote lijnen tussen het privaatrecht (een daarmee de aansprakelijkheid voor schadevergoeding als het mis gaat) en het strafrecht. Ook als ze overlappen moet steeds voor ogen worden gehouden dat het twee verschillende rechtsgebieden betreft. Dat je op basis van het strafrecht niet strafbaar bent betekent nog niet dat een schadevergoeding op basis van het privaatrecht niet mogelijk is. Integendeel, schadevergoedingen uit onrechtmatige daad zijn heel vaak mogelijk.

Deel 3 volgt zo snel mogelijk. Daar zal ik ingaan op strafzaken met betrekking tot bdsm die zich in Nederland hebben afgespeeld. Hopelijk tot dan!

*De casus over de afgeknepen ballen en het niet vervolgen van het Openbaar Ministerie is fictief. Ik kan me goed voorstellen dat het Openbaar Ministerie in een dergelijk geval wel zou vervolgen, maar ik wil met het voorbeeld duidelijk maken dat je niet van alle ongein af bent als je niet strafrechtelijk vervolgd wordt.

Leave a Reply

Your email address will not be published.