Category Archives: Relaties

Wat we weten over non-monogamie

“Een open relatie kan nooit werken” wordt wel eens gezegd. “Uiteindelijk wordt de jaloezie te groot”, of “als je écht van elkaar houdt heb je geen ander nodig”. Oordelen over niet-monogame relatievormen zijn er genoeg. Maar wat is nou echt waar?

Types non-monogamie

Monogamie is een duidelijk verhaal: je houdt het bij één persoon (of nou ja… één persoon tegelijkertijd dan) en dat was het. Non-monogamie kan echter op veel verschillende manieren. Een paar voorbeelden:

  • Swingen: hierbij ga je samen met je partner seksuele avonturen aan met andere stellen, of soms ook met één ander persoon. Kenmerken aan swingen is dat je het samen doet, als koppel. Sommige swingers gaan graag naar zogenaamde parenclubs. Daar komen andere paren die ook openstaan voor seks. Anderen spreken liever thuis af.
  • Open relatie: deze term wordt verschillend gebruikt. Maar vaak betekent het dat je wél seks kunt hebben met mensen buiten je relatie, maar dat je het bij één partner houdt. Wel seks met anderen, geen relatie met anderen. Sommige mensen in een open relatie hebben ook afspraken over het soort gevoelens die toegestaan zijn. Iemand sexy vinden mag bijvoorbeeld wel, maar je mag niet verliefd worden of diepere gevoelens voor iemand ontwikkelen.
  • Polyamorie: bij polyamorie staan mensen open voor meerdere liefdesrelaties. Soms houdt dat in dat je één primaire relatie hebt, en dat daarnaast secundaire relaties mogen bestaan. Anderen hebben een gesloten (‘monogame’) relatie met meerdere personen. Er zijn ook polyamoristen die geen hiërarchie in hun relaties ervaren, en dat ook helemaal niet wenselijk vinden.

Vreemdgaan wordt echter niet als non-monogamie gezien. Vreemdgaan gaat namelijk over het schenden van de afspraken binnen je relatie, terwijl non-monogamie gaat over het soort afspraken dat je maakt.

Hoe vaak komt het voor?

Altijd lastig onderzoek doen, als je data wilt verzamelen over dit soort onderwerpen. Verschillende onderzoeken laten dan ook verschillende cijfers zien. Maar het lijkt er op dat non-monogamie toch best vaak voor komt.

Vermoedelijk zo’n 20% van de mensen heeft op enig moment in hun leven een niet-monogame relatievorm. Zo rond de 4% van de mensen identificeert zich als swinger, non-monogaam of polyamorist. Niet-monogame relatievormen komen vaker voor bij niet-heteroseksuele mensen en mensen die aan BDSM doen.

Gaat dat een beetje goed?

Nou, daar lijkt het eigenlijk wel op! Niet-monogame relaties blijven ongeveer even lang bestaan als monogame relaties, het gaat dus niet sneller uit. Mensen in een non-monogame relatie zijn net zo tevreden over hun relatie als monogame mensen, ze zijn net zo gepassioneerd over hun partner en net zo committed. Sommig onderzoek laat zelfs zien dat polyamoristen meer tevreden zijn over hun relatie en meer commitment ervaren!

Mensen in een open relatie (wel seks, geen relatie met anderen) doen het íets slechter, dat wel. We weten nog niet zo goed waarom dat is. Sommige onderzoekers denken dat het misschien iets te maken heeft met de reden waarom mensen voor een open relatie kiezen. Zij beschrijven dat zij mensen spraken die bijvoorbeeld een lange-afstandsrelatie hadden of dat één van beide partners ernstig ziek is, en dat ze om die reden besloten seks buiten de relatie toe te staan. Wel begrijpelijk dat je in zulke situaties iets minder tevreden bent over je relatie en wat lagere seksuele tevredenheid rapporteert. Maar dat zijn maar hypotheses, we weten het eigenlijk niet.

Onderzoek naar hechtingsstijlen laat zien dat niet-monogame mensen net zo veilig gehecht zijn als monogame mensen. Voor wat betreft persoonlijkheid lijkt het er op dat ‘openness to experience’ (één van de Big Five) samenhangt met een voorkeur voor non-monogamie. Verder lijken non-monogame mensen net zo gezond (of ongezond..) als hun mono-medemens.

Hoe zit het met ziektes?

Niet-monogame mensen laten zich vaker testen op soa’s en rapporteren hoger condoomgebruik. Dit verklaart ook waarom soa’s onder non-monogame mensen niet vaker voorkomt dan onder mono’s.

Worden ze niet jaloers?

Het is opvallend dat niet-monogame mensen juist minder jaloezie ervaren en ook meer vertrouwen in hun partner rapporteren. Polyamoristen hebben minder last van ‘jaloerse cognities’. Jaloers gedrag, zoals de telefoon van je partner ongevraagd doorspitten, komt onder niet-monogame mensen net iets minder vaak voor dan onder monogame mensen. Hoewel het trouwens in beide groepen vrij zeldzaam is, mensen lijken hun partners meestal wel te vertrouwen.

Wat opvalt is dat niet-monogame mensen vaak ook anders naar jaloezie kijken. Monogame mensen omschrijven het soms als iets wat ten alle tijde voorkomen moet worden. Niet-monogame mensen omschrijven het vaker als een gewone emotie.

Wat zijn je bronnen?

Als je zelf literatuuronderzoek wilt doen naar dit onderwerp kun je zeker wat rondneuzen in websites als Google Scholar. Er is een hoop te vinden! Hier zijn in ieder geval wat recente onderzoeken:

Moors, A.C., Selterman, D.F., Conley, T.D. (2017) Personality Correlates of Desire to Engage in Consensual Non-monogamy among Lesbian, Gay, and Bisexual Individuals. Journal of Bisexuality, 17(4): 418-434

M. L. Haupert, Amanda N. Gesselman, Amy C. Moors, Helen E. Fisher & Justin R. Garcia (2017) Prevalence of Experiences With Consensual Nonmonogamous Relationships: Findings From Two National Samples of Single Americans, Journal of Sex & Marital Therapy, 43:5, 424-440, DOI: 10.1080/0092623X.2016.1178675

Parsons, J. T., Starks, T. J., Gamarel, K. E., & Grov, C. (2012). Non-monogamy and sexual relationship quality among same-sex male couples. Journal of Family Psychology, 26(5), 669-677. http://dx.doi.org/10.1037/a0029561

Conley, T. D., Matsick, J. L., Moors, A. C., & Ziegler, A. (2017). Investigation of Consensually Nonmonogamous Relationships: Theories, Methods, and New Directions. Perspectives on Psychological Science, 12(2), 205–232. https://doi.org/10.1177/1745691616667925

Levine, E. C., Herbenick, D., Martinez, O., Fu, T. C., & Dodge, B. (2018). Open Relationships, Nonconsensual Nonmonogamy, and Monogamy Among U.S. Adults: Findings from the 2012 National Survey of Sexual Health and Behavior. Archives of sexual behavior, 47(5), 1439-1450.

C. Moors, Amy & L. Matsick, Jes & Ziegler, Ali & Rubin, Jennifer & Conley, Terri. (2013). Stigma Toward Individuals Engaged in Consensual Nonmonogamy: Robust and Worthy of Additional Research. Analyses of Social Issues and Public Policy. 13. 10.1111/asap.12020.

Rubel, A.N., Bogaert, A.F. (2015) Consensual Nonmonogamy: Psychological Well-Being and Relationship Quality Correlates, The Journal of Sex Research, 52:9, 961-982, DOI: 10.1080/00224499.2014.942722

Ikea voor meer dan één liefde

This image has an empty alt attribute; its file name is image.png
Een tekening van een Ikea bed voor drie mensen.

Overal wordt er van uit gegaan dat je het bij één partner houdt. Nou ja, één partner tegelijk dan. Dit merk je in hoe er over relaties gesproken wordt, maar zeker ook op allerlei praktische zaken. Hebben jullie wel eens geprobeerd om als driehoofdig koppel op vakantie te gaan? Een hotelkamer voor drie bestaat toch uit een tweepersoonsbed en dan nog een bedje ernaast. Of wat gebeurt er als je besluit kinderen te krijgen? Het is nog steeds bijzonder ingewikkeld om te zorgen dat de ouders ook als zodanig erkend worden. Trouwen met méér dan 1 persoon is zelfs tegen de wet.

En wat denk je er van als je met drie personen wilt samenwonen? De Ikea gaat er niet van uit dat je meer dan één domestic partner hebt.

Chris Cooper, Dasha Tsapenko en Timothy Liu zijn drie ontwerpers, en hun fictieve meubelzaak vol inboedel-voor-drie is te zien bij de Dutch Design Week in Einddhoven. Voor het project gingen ze zelfs een tijdje met z’n drietjes wonen, en werden toen verliefd op elkaar. De relatie hield om allerlei redenen geen stand, maar hun project ging gewoon door.

His, His & Hers
Een foto van een tafel, opgemaakt voor drie personen.

Of je het nou hebt over woondesign, een hotelkamer of de gemiddelde datingapp – bijna overal wordt uitgegaan van relaties tussen twee personen. “Terwijl er veel meer verschillende ideeën zijn over wat liefde is en waar relaties uit kunnen bestaan,” zegt Chris in de showroom.

Artikel op Vice

Mensen in een niet-monogame relatievorm lopen tegen allerlei beperkingen aan. Maar fijn dat er over hun inboedel in ieder geval al is nagedacht. Wie weet is het binnenkort te koop bij Ikea!

Romantische liefde

Gisteravond liet Mara me een lied horen dat misschien wel het meest romantische liedje is dat ik ooit heb gehoord.

And if I may conjecture a further objection, love is nothing to do with destined perfection
The connection is strengthened, the affection simply grows over time […]
And love is made more powerful by the ongoing drama of shared experience
And the synergy of a kind of symbiotic empathy or… something

Juist. <3

Niet monogaam

Maar weinig mensen blijven hun hele leven bij één partner, de meeste mensen zijn serieel monogaam. Maar hoewel het geaccepteerd is om meerdere partners achter elkaar te hebben, meerdere op hetzelfde moment zorgt nogal eens voor wat verwarring. Toch opmerkelijk, een groot deel van de mensen gaat vreemd. En het gebeurt regelmatig dat relaties uit gaan omdat één van beide verliefd wordt op een ander. Maar heb in eerlijkheid seks met anderen, of blijf bij je man terwijl je je verliefdheid ontdekt en ineens gaan mensen fronzen.

Niet-monogame relatievormen heb je in allerlei variaties. Zo zijn er stellen die afspreken dat het okee is om soms seks te hebben met een ander, of die samen seks hebben met andere stellen. Men noemt dat ook wel een open relatie, seks met anderen mag maar relaties met anderen (en soms zelfs gevoelens voor anderen) zijn uitgesloten. Polyamorie houdt in dat je open staat voor meerdere relaties op hetzelfde moment. Zo kan het voor iemand die polyamoureus is gebeuren dat je een echtgenote hebt, een vriendin waar je twee kinderen mee hebt en een mannelijke minnaar die weer samenwoont met jouw vrouw. Alle situaties zijn mogelijk.

Als persoon in een niet-monogame relatievorm kom je dingen tegen die je in een monogame relatie niet tegen zou komen, en het kan heel fijn zijn om daar met andere niet-mono’s over te praten. Dat kan op het internet, maar het is vaak prettiger om het in het echt te doen. Online ben je je vaak aan het verdedigen en uitleggen naar monogame mensen, waardoor het gesprek nooit verder komt. Of je verzand in gekibbel over definities, erg irritant. Om die reden zijn gespreksavonden over non-monogamie heel fijn, want dan kun je onder gelijkgestemden veel opener over je gevoelens en ervaringen praten.

Neem bijvoorbeeld eens contact op met de Meerminners!

Vrouwen in de liefde

Eerst een hersenkrakertje.

Een vader zit samen met zijn zoon in de auto. Ze zijn een dagje uit geweest en rijden nu terug naar huis. Helaas komen ze in een ernstig ongeluk terecht, een vrachtwagen ramt de auto en vader is op slag dood. Het kind wordt met spoed naar het ziekenhuis gereden, waar bij de eerste hulp wordt bepaald dat het jongetje direct geopereerd moet worden aan zijn verwondingen. In de operatiekamer komt de chirurg naar binnen gesneld, maar roept dan uit: “ik kan niet opereren! Dat is mijn zoon!’.

De grote vraag: wie is de chirurg?

Eerst opschrijven, aan het eind van dit stuk leg ik uit hoe het zit.

Ik heb tegenwoordig rijlessen en het gaat goed. Eerder in mijn leven was een rijbewijs zowel qua tijd als geld geen prioriteit voor me, maar ik besloot onlangs dat het er maar een keer van moest komen. En autorijden is leuk! Vanochtend zat ik in de auto terwijl mijn instructeur aan anekdote aan het vertellen was, en ik mistte pardoes een afslag. Lachend gaf ik hem de schuld: hij was me aan het afleiden! “Maar jouw soort zou dat toch goed moeten kunnen”, zei hij grappend terug. “Vrouwen kunnen multitasken!”. Ik antwoordde “ha! Ik ben sceptisch” en heb de rant over seksisme maar voor me gehouden. Maak je geen vrienden mee, en daar heb ik mijn blog voor.

Echt seksisme is het vellen van een waardeoordeel op grond van iemands sekse, en daar zijn we bijna allemaal tegen. Maar het lastige is dat er, naast expliciet seksisme, ook subtielere vormen zijn. Op zich heb ik er geen persoonlijke last van dat vrouwen als zorgzamer worden gezien, natuurlijk. Maar het lastige is dat we ons gedragen naar wat er van ons verwacht wordt. Als je vaak genoeg te horen krijgt dat je niet te vertrouwen bent ga je je minder betrouwbaar gedragen, om maar een rot voorbeeld te noemen. Bij mannen en vrouwen zien we hetzelfde. Vertel vrouwen dat je ze een taak laat doen voor ruimtelijk inzicht en ze scoren lager dan mannen. Laat ze precies dezelfde taak doen (!) maar noem het een teken-taak en ze scoren net zo goed als mannen. Het is duidelijk dat het idee “vrouwen hebben slechter ruimtelijk inzicht” invloed heeft op wat vrouwen in de praktijk presteren. Je kunt je makkelijk voorstellen dat ook andere opvattingen op die manier in ons gedrag door sijpelen. Meisjes willen volgens de Bart Smit ‘net zoals mama worden’ terwijl de jongetjes stoere sporters of wetenschappers zijn. Asha ten Broeke houdt een tumblr bij over alledaags seksisme. Sinds ik me er van bewust ben valt het me overal op. Toen ik bij de Hema een taart wilde kopen zag ik voor me de kaarsjes voor op verjaardagstaarten liggen: meisjes prinsessen en vlinders, jongens een fiets en een voetbal.

Op het gebied van relaties krijgen we ook voortdurend stereotype opvattingen te horen. De Mars en Venus boeken zijn bekend, maar het komt ook in subtielere vorm voor. In verhalen, films, van vrienden, in boeken, in grapjes, overal krijg je het mee. Vrouwen zijn emotioneler, mannen doen niet zo moeilijk. Vrouwen zijn jaloers, mannen veel minder. Vrouwen willen praten, mannen niet zo. Als ik met vrouwelijke vrienden klets komt er wel eens een “ach ja, mannen heh” tussendoor als we het hebben over relatie-perikelen. Het is subtiel, maar elke dag zie je het wel ergens.

Ik vraag me af wat het effect is. Sowieso ben ik sceptisch over het waarheidsgehalte van al die ‘algemene waarheden’, ik heb de indruk dat het allemaal nog wel mee valt. Maar daarnaast vraag ik me af hoe veel van de verschillen veroorzaakt worden door de stereotypen. Als je steeds te horen krijgt dat je emotioneel en irrationeel bent, ga je je er ook naar gedragen?

Oh en de chirurg was de moeder van het jongetje. Wat hadden jullie zelf bedacht?